Bij een variabel energiecontract kan je leverancier de prijs een paar keer per jaar aanpassen. Je kunt altijd opzeggen, zonder boete. Dat maakt het flexibel: dalen de prijzen, dan profiteer je mee. Stijgen ze, dan betaal je ook meer. Sinds 2026 mag de prijs bij het variabele modelcontract maximaal vier keer per jaar veranderen, en hoor je elke wijziging minstens een maand van tevoren.
Vast, variabel en dynamisch vergeleken
| Vast | Variabel | Dynamisch | |
|---|---|---|---|
| Prijs | staat vast voor 1 tot 3 jaar | verandert op vaste momenten, bij het modelcontract max. 4 keer per jaar | verandert per uur of kwartier, gas per dag |
| Aankondiging | minstens 1 maand van tevoren | prijzen voor morgen staan de dag ervoor in de app | |
| Opzeggen | vaak een opzegvergoeding | altijd, zonder boete | altijd, zonder boete |
| Slimme meter | niet nodig | niet nodig | verplicht |
| Risico | laag | middel | hoog |
| Aandeel huishoudens (aug. 2026) | 55% | 37% | ca. 8% |
Bronnen: ACM (consument.acm.nl; Energiemonitor augustus 2026), gecheckt op 18-11-2026. Belastingen en netkosten kunnen bij alle contracten veranderen.
Lees vast of variabel energiecontract en zo werkt een dynamisch energiecontract.
Hoe vaak mag de prijs veranderen?
- Je leverancier mag de prijs veranderen op de momenten die in je contract of de voorwaarden staan.
- Elke wijziging moet hij minstens een maand van tevoren laten weten. Is dat korter, dan kun je bezwaar maken met een voorbeeldbrief van de ACM.
- Sinds 1 januari 2026 moet elke leverancier een modelcontract aanbieden: een variabel contract en een vast contract voor 1 jaar. Bij het variabele modelcontract mag de prijs maximaal 4 keer per jaar veranderen. Eerder was dat 2 keer.
Bron: ACM (Energiemonitor 16-1-2026; consument.acm.nl), gecheckt op 18-11-2026.
Voordelen
- Altijd opzeggen zonder boete. Je kunt dus overstappen als er een beter aanbod is.
- Mee omlaag als de energieprijzen dalen.
- Geen gedoe met prijzen per uur, zoals bij een dynamisch contract.
Nadelen
- Mee omhoog als de prijzen stijgen. Volgens de ACM gingen de variabele stroomtarieven in oktober 2026 bij veel leveranciers 5 tot 8% omhoog.
- Vaak iets duurder dan een vast contract op hetzelfde moment.
- Terugleverkosten. Ook bij een variabel contract mag de leverancier terugleverkosten rekenen. Lees terugleverkosten.
Wat betaal je nu?
Volgens het CBS betaalde een huishouden in oktober 2026 gemiddeld zo’n € 0,27 per kWh, inclusief energiebelasting. Variabele contracten zitten daar volgens de ACM meestal iets boven. Vergelijk het aanbod van leveranciers altijd op de totale kosten per jaar.
Wanneer kies je variabel?
Wel:
- je verwacht dat de prijzen gaan dalen;
- je wilt vrij blijven om over te stappen;
- je gaat binnenkort verhuizen.
Liever vast:
- je wilt zekerheid over je maandbedrag.
Liever dynamisch:
- je kunt je verbruik verschuiven, bijvoorbeeld met een elektrische auto, thuisbatterij of warmtepomp. Lees dynamische contracten vergeleken.
Heb je een vast contract dat afloopt? Dan wordt het automatisch variabel. Je krijgt de nieuwe prijzen minstens 30 dagen van tevoren.
Veelgestelde vragen
Wat is een variabel energiecontract?
Een contract waarbij je leverancier de prijs een paar keer per jaar mag aanpassen. Je kunt altijd opzeggen.
Hoe vaak mag een variabel tarief veranderen?
Bij het modelcontract maximaal 4 keer per jaar. Bij andere contracten staat het in de voorwaarden.
Kan ik een variabel contract altijd opzeggen?
Ja, zonder opzegvergoeding. De opzegtermijn is maximaal een maand.
Is variabel duurder dan vast?
Op hetzelfde moment vaak iets duurder. Maar als de prijzen dalen, betaal je ook minder.
Zo pak je het aan
- Kijk op je jaarafrekening wat voor contract je hebt.
- Vergelijk de totale kosten per jaar bij een paar leveranciers.
- Kies variabel als je flexibel wilt blijven.
Meer weten? Lees de beste energieleverancier met zonnepanelen of bekijk alles over energiecontracten.
Bronnen: ACM (consument.acm.nl: vaste en variabele leveringskosten, tariefwijzigingen, opzeggen; Energiemonitor 16-1-2026, augustus 2026 en 16-10-2026); CBS (gemiddelde energietarieven, oktober 2026); Rijksoverheid (prijsplafond). Gecheckt op 18-11-2026.

