Bij een vast energiecontract staat je prijs per kWh en m³ 1 tot 3 jaar vast. Dat geeft zekerheid, maar eerder opzeggen kan geld kosten. Bij een variabel contract kan de prijs een paar keer per jaar veranderen, en kun je elke maand opzeggen zonder boete. Wil je zekerheid, kies vast. Wil je vrijheid, of verwacht je dat de prijzen dalen, kies variabel. Let op: ook bij een vast contract kunnen energiebelasting en netbeheerkosten veranderen.
Vast en variabel naast elkaar
| Vast | Variabel | Dynamisch | |
|---|---|---|---|
| Prijs | staat vast voor 1 tot 3 jaar | kan maandelijks, per kwartaal of per half jaar veranderen | verandert per uur of kwartier |
| Prijswijziging melden | n.v.t. | minstens een maand vooraf | n.v.t. |
| Opzeggen | kan, maar soms met opzegvergoeding | elke maand, zonder boete | elke maand, zonder boete |
| Geschikt voor | wie zekerheid wil | wie vrijheid wil | wie verbruik kan verschuiven |
| Aandeel huishoudens 2026 (ACM) | 55% | 37% | 8% |
Bronnen: Milieu Centraal, ConsuWijzer en ACM, gecheckt op 17-11-2026.
Wat staat er niet vast? Ook bij een vast contract kunnen de energiebelasting en de netbeheerkosten veranderen. Die worden door de overheid en de ACM bepaald. Zo stijgen de nettarieven in 2027 volgens voorstellen bij de ACM gemiddeld met € 89 voor stroom en € 52 voor gas per jaar.
Twijfel je welk contract bij je past? Kenniscentrum Duurzaam Leven zet het in anderhalve minuut op een rij:
Opzeggen: wat kost het?
Variabel of dynamisch: opzeggen kan altijd, met maximaal een maand opzegtermijn, zonder opzegvergoeding.
Vast: zeg je eerder op, dan kan je leverancier een opzegvergoeding rekenen. Sinds 1 januari 2026 gelden nieuwe regels (Energiewet). De vergoeding moet gebaseerd zijn op de echte schade van de leverancier:
- zo wordt het berekend: je resterende verbruik keer het verschil tussen jouw tarief en het huidige tarief van een vergelijkbaar contract;
- voorbeeld van ConsuWijzer: 800 kWh × € 0,20 verschil = € 160;
- zijn de prijzen gestegen, dan is er meestal geen vergoeding;
- binnen 2 werkdagen moet de leverancier je laten weten hoeveel het is, ook als het € 0 is;
- geen vergoeding tijdens de bedenktijd, als de leverancier zelf opzegt, of als hij zelf de voorwaarden of tarieven verandert.
Bron: ACM en ConsuWijzer, gecheckt op 17-11-2026.
Wat past bij jou?
Twijfel je? Beantwoord de zes vragen hieronder. Je krijgt direct een advies, met de redenen erbij.
Vast, variabel of dynamisch: welk contract past bij jou?
Beantwoord zes vragen. Je krijgt direct een advies, met de redenen erbij.
Bron: ACM en Milieu Centraal. Bijgewerkt op 18-11-2026. Dit is een schatting, geen advies. Er wordt niets opgeslagen.
Kies vast als:
- je zekerheid wilt over je maandbedrag;
- je verwacht dat de prijzen stijgen;
- je niet bezig wilt zijn met overstappen.
Kies variabel als:
- je vrij wilt zijn om over te stappen;
- je verwacht dat de prijzen dalen;
- je binnenkort gaat verhuizen of verduurzamen.
Kijk naar dynamisch als:
- je een elektrische auto, thuisbatterij of warmtepomp hebt die je slim kunt aansturen. Lees zo werkt een dynamisch energiecontract.
Met zonnepanelen na 2027
Vanaf 1 januari 2027 stopt het salderen. Kijk bij een nieuw contract dan ook naar:
- de terugleververgoeding: minstens 50% van de kale leveringsprijs, tot 2030;
- de terugleverkosten per kWh;
- bij een vast contract: de vergoeding mag tijdens de looptijd niet zomaar veranderen. Dat geeft zekerheid.
Lees wat terugleverkosten zijn en welke leverancier past bij je zonnepanelen.
Veelgestelde vragen over een vast energiecontract
Wat is beter: vast of variabel?
Dat hangt af van wat je belangrijk vindt. Vast geeft zekerheid over de prijs. Variabel geeft vrijheid om over te stappen.
Kan ik een vast contract tussentijds opzeggen?
Ja, maar dan kan je leverancier een opzegvergoeding rekenen. Die moet gebaseerd zijn op de echte schade. Zijn de prijzen gestegen, dan is er meestal geen vergoeding.
Verandert mijn prijs bij een vast contract?
De leveringsprijs niet. De energiebelasting en netbeheerkosten kunnen wel veranderen.
Hoe vaak verandert de prijs bij een variabel contract?
Maandelijks, per kwartaal of per half jaar, afhankelijk van je leverancier. Je hoort het minstens een maand vooraf.
Wat is een modelcontract?
Een standaardcontract dat elke leverancier moet aanbieden. Handig om te vergelijken.
Zo pak je het aan
- Bepaal wat je belangrijker vindt: zekerheid of vrijheid.
- Vergelijk de totale prijs, inclusief vaste kosten.
- Heb je zonnepanelen? Kijk ook naar terugleververgoeding en terugleverkosten.
- Vraag bij vroeg opzeggen naar de opzegvergoeding.
Meer weten? Bekijk alles over energiecontracten.
Bronnen: Milieu Centraal, ACM en ConsuWijzer, gecheckt op 17-11-2026.


